غول هسته‌ای روسیه به آب زد؛ زیردریایی حامل ۶ سلاح پوزیدون آزمایش می‌شود

روسیه یک مرحله مهم دیگر از پروژه محرمانه زیردریایی‌های هسته‌ای خود را پشت سر گذاشت. زیردریایی هسته‌ای خاباروفسک که به‌طور ویژه برای حمل سامانه‌های زیرآبی خودمختار «پوزیدون» طراحی شده، برای نخستین بار وارد آزمایش‌های دریایی شده است.

بر اساس گزارش منتشرشده، خاباروفسک در ۱۷ اوت ۲۰۲۶ از مجموعه کشتی‌سازی سوماش در سورودوینسک خارج شد و آزمایش‌های خود را در دریای سفید آغاز کرد. در این مرحله، سامانه پیشرانش، ناوبری، کنترل و عملکرد کلی زیردریایی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

خاباروفسک یک زیردریایی معمولی تهاجمی نیست. این زیردریایی در پروژه 09851 ساخته شده و مأموریت اصلی آن حمل سامانه‌های زیرآبی خودمختار پوزیدون است.

بر اساس اطلاعات منتشرشده از منابع تخصصی، این زیردریایی احتمالاً توان حمل شش فروند پوزیدون را دارد؛ ظرفیتی که آن را به یکی از مهم‌ترین حامل‌های این سامانه در ساختار هسته‌ای روسیه تبدیل می‌کند.

پوزیدون یک وسیله نقلیه زیرآبی بدون‌سرنشین با پیشران هسته‌ای است که روسیه آن را برای مأموریت‌های بسیار دوربرد توسعه داده و امکان حمل کلاهک هسته‌ای برای آن مطرح شده است.

جابجایی خاباروفسک حدود ۱۰ هزار تن برآورد شده و طراحی آن با زیردریایی‌های معمولی روسیه تفاوت دارد.

برخی منابع تخصصی طول این زیردریایی را حدود ۱۳۵ متر و عرض آن را حدود ۱۳.۵ متر برآورد کرده‌اند؛ البته بخش قابل توجهی از مشخصات دقیق آن همچنان محرمانه است.

جدول مشخصات اعلام‌شده یا برآوردشده:

ساخت خاباروفسک داستانی طولانی دارد. ساخت این زیردریایی از سال ۲۰۱۴ آغاز شد و طبق برنامه‌های اولیه قرار بود بسیار زودتر وارد خدمت شود، اما پروژه با تأخیرهای چندساله مواجه شد.

خاباروفسک در نهایت در سال ۲۰۲۵ به آب انداخته شد و پس از حدود ۹ ماه عملیات تکمیل و آماده‌سازی در کارخانه، اکنون وارد مرحله آزمایش‌های دریایی شده است.

به همین دلیل، آغاز آزمایش‌های سال ۲۰۲۶ را می‌توان یکی از مهم‌ترین مراحل پروژه دانست؛ هرچند هنوز تا ورود رسمی زیردریایی به خدمت فاصله وجود دارد.

روسیه پیش از خاباروفسک نیز یک زیردریایی ویژه برای حمل پوزیدون در اختیار داشت: بلگورود.

بلگورود در پروژه 09852 ساخته شده و نخستین حامل عملیاتی شناخته‌شده پوزیدون محسوب می‌شود. خاباروفسک قرار است دومین زیردریایی ویژه این مأموریت باشد.

بر اساس گزارش فارس، خاباروفسک برای حمل شش سامانه پوزیدون طراحی شده، در حالی که در گزارش مربوط به بلگورود ظرفیت چهار سامانه مطرح شده است.

این نکته بسیار مهم است. آغاز آزمایش‌های دریایی خاباروفسک به این معنا نیست که تمام سامانه پوزیدون نیز به‌طور کامل عملیاتی شده است.

هدف فعلی، آزمایش خود زیردریایی و بررسی عملکرد سامانه‌های آن است. حتی منابع تخصصی دفاعی نیز تأکید کرده‌اند که ورود خاباروفسک به آزمایش‌های دریایی را نباید با عملیاتی‌شدن کامل پوزیدون یکی دانست.

بنابراین در حال حاضر دقیق‌تر است بگوییم روسیه در حال پیشبرد آزمایش‌های حامل پوزیدون است، نه اینکه یک سامانه کاملاً عملیاتی جدید را وارد خدمت کرده است.

پس از تکمیل آزمایش‌ها و دریافت تأییدیه‌های لازم، انتظار می‌رود خاباروفسک به ناوگان اقیانوس آرام روسیه منتقل شود.

گزارش‌های منتشرشده، منطقه کامچاتکا را به‌عنوان محل احتمالی استقرار آینده این زیردریایی مطرح کرده‌اند و روسیه نیز زیرساخت‌های لازم برای استقرار این نوع تجهیزات را در منطقه توسعه داده است.

این موضوع از نظر راهبردی اهمیت دارد، زیرا استقرار خاباروفسک در اقیانوس آرام می‌تواند توان روسیه برای عملیات زیرسطحی دوربرد را افزایش دهد.

پوزیدون در دسته سلاح‌هایی قرار می‌گیرد که برای ایجاد یک مسیر حمله زیرسطحی و متفاوت از موشک‌های بالستیک یا کروز طراحی شده‌اند.

در تئوری، یک وسیله زیرآبی خودمختار با برد بسیار طولانی می‌تواند از مسیرهای دریایی به اهداف دوردست نزدیک شود و به همین دلیل، توسعه آن بخشی از تلاش روسیه برای تقویت توان بازدارندگی هسته‌ای این کشور محسوب می‌شود.

با این حال، بسیاری از جزئیات عملکرد واقعی پوزیدون، از جمله مشخصات دقیق عملیاتی و میزان قابلیت‌های آن، همچنان محرمانه یا محل اختلاف میان منابع مختلف است.

با آغاز آزمایش‌های دریایی، خاباروفسک یکی از طولانی‌ترین پروژه‌های زیرسطحی روسیه را وارد مرحله‌ای تازه کرده است.

از آغاز ساخت در سال ۲۰۱۴ تا آزمایش‌های دریایی در سال ۲۰۲۶، حدود ۱۲ سال گذشته است. حالا عملکرد واقعی زیردریایی در دریا مشخص خواهد کرد که آیا این پروژه می‌تواند مطابق اهداف اعلام‌شده روسیه وارد مرحله عملیاتی شود یا همچنان با تأخیرهای جدید مواجه خواهد شد.

خاباروفسک فعلاً در مرحله آزمایش است و هنوز نباید آن را یک زیردریایی کاملاً عملیاتی دانست. با این حال، اگر آزمایش‌ها با موفقیت به پایان برسند، روسیه دومین حامل ویژه پوزیدون خود را در اختیار خواهد داشت؛ زیردریایی‌ای که طبق گزارش‌های موجود توان حمل احتمالی شش سامانه پوزیدون را دارد.

• H.I. Sutton: تحلیل تخصصی درباره آغاز آزمایش‌های خاباروفسک.
• U.S. Naval Institute: بررسی خاباروفسک و سامانه پوزیدون.
• Defence Express: جزئیات پروژه 09851 و آغاز آزمایش‌های دریایی.
• Interesting Engineering: گزارش آغاز آزمایش‌های دریایی زیردریایی خاباروفسک.
• خبرگزاری فارس: گزارش آغاز آزمایش‌های دریایی خاباروفسک.